پيشينيان ملامت كرد . اندكى پس از أو عبد النبي بن سعد جزائرى روش مكتب أصولي را در كتاب الاقتصاد في شرح الارشاد خود ( نوشته شده به سال 1015 ) مورد انتقاد قرار داد . ميرزا حبيب الله صدر در نيمه أول همين قرن گفته بود كه در زمان أو ديگر مجتهدي در إيران وعراق نمانده است . مقدس اردبيلى چنان كه پيشتر اشاره شد در مواردى كه أقوال فقهاى پيشين با برخى از روايات مخالفت داشت هرگز ترديدى در رد نظرات فقهاى سلف به خود راه نمى داد . شاگردان أو مانند سيد محمد عاملي صاحب مدارك از همين روش پيروى كردند . ملا عبد الله شوشترى در أوايل قرن يازدهم سهم مهمى در احياى علم حديث داشت . حسن بن زين الدين عاملي صاحب معالم نيز در همين زمان از راه تأليفاتى مانند منتقى الجمان وتحرير طاوسى به اين احياء كمك كرد . بسيارى آثار ديگر در نيمه أول قرن يازدهم در علم حديث وعلوم وابسته بدان نوشته شد كه بيشتر از تعليمات ملا عبد الله شوشترى مايه مى گرفت . موضوعاتى از قبيل حجيت اخبار آحاد در فقه مجددا مورد بحث فقهاى واقع مى شد . ارزش منطق وفلسفه حتى بيش از اين مورد ترديد قرار گرفته بود . عواملي از اين قبيل سهم مهمى در پيدايش موج جديد گرايش أهل الحديث ودر توسعه سريع آن داشت . اين گرايش كه اين بار با نام سابقه دار ديگر خود اخبارى شناخته مى شد مانند سلف خويش روش اجتهاد وتفكر تعقلى وتحليلي را در فقه شيعي محكوم مى نمود وبه پيروى از ظواهر أحاديث مذهبي دعوت مى كرد . امين استرابادى در كتاب مزبور با استدلالاتى حجيت عقل را براي كشف حقائق مورد ترديد قرار داد وأصول فقه شيعي را كه بر أساس استدلالات وتحليلات عقلي بنا گرديده است به شدت رد كرد . اين گرايش از نظر مباني ومعتقدات تقريبات برابر بود با گرايش افراطى تر مكتب أهل الحديث كه تمامى أحاديث مذهبي را معتبر مىپنداشت وقدرت نقادى درست همان أحاديث را نيز فاقد بود ( 229 ) . امين استرآبادي در استدلالات خود بر عدم اعتبار وخط پذيرى منطق ارسطوئى كه أساس اجتهاد واستدلالات فقهاى مكتب أصولي را تشكيل مى داد تكيه مى كرد . مهمترين مورد اختلاف ميان دو گرايش أصولي واخبارى در مكتب فقهى شيعه همين مسأله اعتبار يا عدم اعتبار عقل در مباحث مذهبي بود ، هر چند در همين زمان بسيارى از موارد اختلاف نظر ديگر نيز كه بيشتر در همين رابطه بود ميان دو گرايش وجود داشت . گرايش اخبارى از دهه چهارم قرن يازدهم در نجف وساير مراكز علمي بين النهرين نفوذ كرد

--> 229 - ببينيد الفوائد العتيقة بهبهانى : 436 - 438 / روضات 1 : 127 - 130 .